Doğadaki ekolojik döngüyü sağlayan temel ayrıştırıcılar olarak bilinen mantarlar, güçlü biyolojik özellikleri sayesinde ilaç yapımından endüstriyel hammadde üretimine kadar pek çok alanda kullanılıyor.
Aynur DEMİRTAŞ
Mantarlar, özel hücre duvarlarıyla bitki ve hayvanlardan ayrılarak doğadaki ekolojik dengenin özgün bir parçasını oluşturuyor. Günlük hayatımızda farklı şekillerde karşımıza çıkan mantarların, bilinmeyen birçok özelliği bulunuyor. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Namık Kemal Yücel, bu özgün organizmaların biyolojisi ve ekosistemdeki önemi hakkında değerlendirmelerde bulunuyor.
DOĞADAKİ KONUMU VE KULLANIMI
Mantarların doğal ortamlarında gelişebilmesi için organik materyal, uygun sıcaklık ve yüzde 70 civarında nem gerekiyor. Doğal çeşitlilik bakımından Akdeniz Bölgesi’nin önde olduğunu dile getiren Namık Kemal Yücel, ticari yetiştiricilikteki üretim oranlarını da paylaşıyor. Buna göre üretimin yaklaşık yüzde 70’ini beyaz şapkalı kültür mantarı, yüzde 30’unu ise istiridye mantarı oluşturuyor.
Yeşil rengini veren klorofil pigmentinin bulunmaması sebebiyle kendi besinlerini üretemeyen mantarların olduğunu söyleyen Dr. Yücel, sözlerine şu şekilde devam ediyor: “Bu mantarların ihtiyaç duydukları besinleri doğadaki organik materyalleri ayrıştırarak hazır elde ettiklerini biliyoruz. Aynı zamanda bitkilerden farklı olarak mantarlar, üremelerini tohum yerine sporlarla yapar. Bu sebeple mantarları ‘doğada kendi döngüsünü tamamlayan ilkel canlılar’ olarak tanımlıyoruz.”
DOĞADAN GELEN HAMMADDE
Mantarların besin olarak tüketiminin dışında kalan kullanım alanları da oldukça geniş. Dr. Yücel, mantarların peynir (‘rokfor’), hamur mayası üretiminin dışında; çeşitli sanayi kollarında da endüstriyel hammadde olarak kullanıldığını belirtiyor. Tıbbi kullanım alanlarıyla ilgili olarak ise mantarların antibiyotik (‘penisilin’) üretiminde hayati rol oynadığını, ayrıca çoğunlukla kanser hastalarının takviye olarak kullandığı ‘reishi’ (‘ganoderma’) mantarının bilinen en önemli tür olduğunu sözlerine ekleyerek konuşmasını sonlandırıyor.
