Ekran başında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte ‘dijital detoks’ yalnızca bir tercih değil, zihinsel ve psikolojik dengeyi korumak için giderek daha fazla önerilen bir ihtiyaç haline geliyor.
Feride YAZICI
Zihinsel, bedensel ve duygusal iyilik hâlini güçlendirmeyi amaçlayan dijital detoks kavramı, akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve sosyal medya gibi dijital araçlardan bilinçli olarak bir süre uzaklaşma anlamına geliyor. Necmettin Erbakan Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Fatma Nur Takı, dijital detoksun bilişsel performans, psikolojik iyi oluş ve sosyal iletişim üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, bilinçli teknoloji kullanımının bireylerin yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini vurguladı. Gün içinde artan ekran süresi, yoğun bildirim akışı ve sosyal medya alışkanlıklarının bireylerin dikkat düzeyini ve zihinsel dengesini zorladığını belirten Takı, dijital detoksun bu noktada bir ‘kaçış’ değil, kontrollü bir denge arayışı olduğunu ifade etti.
DİJİTAL DETOKS NEDİR?
Dijital detoksu, bireyin ekran, sosyal medya ve dijital bildirimlerden belirli sürelerle bilinçli olarak uzaklaşması şeklinde tanımlayan Dr. Öğretim Üyesi Fatma Nur Takı, bu yaklaşımın, günümüzün dijital yoğunluğu içinde giderek daha fazla önem kazandığını belirtti. Artan ekran süresi verilerinin dijital detoks ihtiyacını açıkça ortaya koyduğunu ifade eden Fatma Nur Takı, uzun süreli dijital maruziyetin dikkat süresi, uyku düzeni ve günlük yaşam dengesi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.
BİLİŞSEL VE PSİKOLOJİK ETKİLER
Dijital detoksun bilişsel fonksiyonlar ve psikolojik iyi oluş üzerinde olumlu etkiler yarattığını belirten Takı, gün içinde birkaç saatlik ya da haftada bir gün yapılan kontrollü uzaklaşmaların bağımlılık düzeyini azaltabileceğini aktardı. Sosyal medya uygulamalarındaki sonsuz kaydırma ve beğeni bildirimlerinin dopamin döngüsünü tetiklediğini dile getiren Takı, bu sistemlerin kullanıcıyı platformda tutmak amacıyla tasarlandığını belirtti. Bildirim ekonomisinin birey davranışlarını yönlendirdiğini söyleyen Takı, “Hayatı bildirimlere göre yaşayan kullanıcı değil, bildirimleri hayatında istediği zaman yer veren kullanıcı olmak gerekir.” dedi.
“KONTROLLÜ DETOKS DAHA SAĞLIKLI“
Günümüz teknolojilerinin özellikle sosyal medya ve mobil uygulamalar üzerinden dijital bağımlılığı tetiklediğini açıklayan Takı, bunun dikkat dağınıklığına ve üretkenlik kaybına yol açtığını söyledi. Dijital detoksun tamamen kopuş yerine kontrollü şekilde uygulanmasının daha sağlıklı olduğunu vurgulayan Takı, kısa vadede zihinsel rahatlama, uzun vadede ise bilişsel performans artışı sağladığını söyledi.
‘REÇETE EDİLEBİLİR’ BİR GELECEK
Geleceğe ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fatma Nur Takı, dijital kullanım alışkanlıklarının bu şekilde devam etmesi hâlinde dijital detoksun bir tercih olmaktan çıkabileceğini bildirdi. Dijital detoksun belki de ilerleyen yıllarda reçete edilebilecek bir zorunluluk hâline gelebileceğini dile getiren Fatma Nur Takı, konuşmasını tamamladı.
